Patyna
gr. patíné — naczynie, później łac. patina. W języku współczesnym — warstwa utleniona na powierzchni metalu, przen. — ślad czasu.
W sztuce i muzyce — ślad czasu, który dodaje wartości. W życiu, jak się okazuje, podobnie.
W malarstwie patyna oznacza warstwę powstającą na powierzchni obrazu z czasem — ciemniejąca werniks, drobne spękania, subtelna zmiana kolorystyki. Restauratorzy XX wieku długo dyskutowali, czy należy tę patynę usuwać (przywracając oryginalny stan z czasów powstania dzieła), czy zachować (jako część jego historii). Dziś większość uznaje: patynę się szanuje. Jest świadectwem życia obrazu, nie jego uszkodzeniem.
W instrumentach muzycznych — zwłaszcza skrzypcach — patyna jest jeszcze bardziej ceniona. Stradivariusy, Guarnieri, ich wartość rośnie nie mimo wieku, ale dzięki niemu. Struktura drewna dojrzewa. Wnętrze pudła rezonansowego nabiera charakterystycznego brzmienia. Stuletnie skrzypce brzmią inaczej niż nowe — i jest to brzmienie, którego nowymi instrumentami nie da się imitować.
Metafora przenosi się łatwo na życie. Człowiek po czterdziestce, pięćdziesiątce, sześćdziesiątce — ma patynę. Drobne pęknięcia w werniksie, lekko ciemniejsze kolory, patrzące na siebie w lustrze nieco dłużej niż kiedyś. Można tę patynę zamaskować. Można próbować odmłodnieć. Ale można też przyjąć: że to jest wartość, nie defekt. Że patyna daje tę samą jakość skrzypcom, co człowiekowi — głębszy, pełniejszy rezonans.
W magazynie używamy tego słowa chętnie, zwłaszcza przy pisaniu o pasji dorosłych. Pasja rozpoczęta po czterdziestce ma inną jakość niż pasja rozpoczęta w wieku piętnastu lat. Niekoniecznie gorszą. Inną. Głęboszą w pewnych wymiarach, płytszą w innych. Ale prawdziwą.