Impasto

Technika malarska polegająca na nakładaniu farby tak grubo, że widoczny jest jej relief.

Impasto to malarska praktyka, w której farba — zwykle olejna — jest nakładana tak grubo, że zachowuje trójwymiarową strukturę na płótnie. Widać ślady pędzla, szpachli, czasem palców artysty. Powierzchnia obrazu przestaje być płaska — staje się reliefowa, dotykowa.

Van Gogh jest najbardziej kojarzony z impastem. Jego „Gwiaździsta noc” to obraz, w którym farba jest tak gruba, że powstaje prawdziwa topografia nieba. Patrząc z boku widać wzgórza i doliny farby. Ta technika — u Van Gogha instynktowna, rozpaczliwa, szybka — zmieniła status farby: z medium, które imituje rzeczywistość, na materię, która sama staje się rzeczywistością.

Współcześnie impasto jest wciąż żywe. W Polsce wspomniana już w naszym słowniku Ewa Juchnowicz pracuje w bardzo gęstej olejnej pasie, choć minimalistycznie. Na Zachodzie malarze tacy jak Frank Auerbach budują swoje portrety na latach, dokładając coraz to nowe warstwy impastu, aż obrazy stają się niemal rzeźbami. Farba staje się ciałem portretowanej osoby.

Przeciwieństwem impastu jest sfumato — gładka, prawie niewidoczna warstwa farby. Oba podejścia mają swoich zwolenników. Impasto jest szczere, Rzeczywiste, fizyczne. Sfumato jest duchowe, ulotne, marzeniowe. Nie chodzi o to, które jest lepsze — chodzi o to, co artysta chce powiedzieć.