Flow

Stan całkowitego pochłonięcia czynnością, w którym znika poczucie czasu i oceny siebie.

Flow — po polsku „przepływ” — to koncepcja opisana po raz pierwszy przez węgiersko-amerykańskiego psychologa Mihály'a Csíkszentmihályi'ego w latach 70. XX wieku. Opisuje szczególny stan świadomości, w którym człowiek jest całkowicie pochłonięty wykonywaną czynnością. Traci poczucie czasu, zanika krytyczne ocenianie siebie, ruchy ciała i myśli współgrają płynnie.

Csíkszentmihályi zidentyfikował dziewięć cech flow, z których najważniejsze to: jasno określony cel, natychmiastowa informacja zwrotna, równowaga między trudnością zadania a posiadanymi umiejętnościami, koncentracja na wąskim polu działania, poczucie kontroli, zanik autorefleksji, zaburzenie poczucia czasu, wewnętrzna motywacja.

Dla dorosłego pasjonata najważniejsza jest równowaga między trudnością a umiejętnościami. Zadanie zbyt łatwe powoduje nudę. Zadanie zbyt trudne — niepokój. Flow pojawia się w wąskim pasie pośrodku. To dlatego praktyka nowego hobby na samym początku rzadko daje flow — brakuje umiejętności. Dopiero po kilkudziesięciu godzinach, kiedy technika jest już dostatecznie wyrobiona, pojawiają się pierwsze momenty flow.

Wbrew potocznemu wyobrażeniu, flow nie zdarza się losowo. Można go zapraszać. Potrzeba: jasno określonego zadania, ciszy otoczenia, wyłączonych rozpraszaczy, bloku czasu minimum czterdzieści pięć minut. Są to warunki konieczne. Nie są wystarczające — ale bez nich flow zdarza się bardzo rzadko.