Chiaroscuro
wł. chiaro — jasne, oscuro — ciemne. Technika malarska rozwinięta we Włoszech w XV-XVI wieku.
Malarska technika operowania kontrastem światła i cienia dla wzmocnienia wrażenia trójwymiarowości.
Chiaroscuro to jedna z najbardziej rozpoznawalnych technik malarskich europejskiego baroku. Polega na świadomym, dramatycznym kontraście jasnych i ciemnych partii obrazu — jedna strona sceny intensywnie oświetlona, druga pogrążona w półcieniu. Światło przestaje być tylko oświetleniem; staje się osobnym bohaterem kompozycji.
Mistrzem chiaroscuro był Caravaggio. Jego „Powołanie świętego Mateusza” to obraz, w którym mdłe światło wpada z prawej strony, wybiera jedną twarz z cienia, ignoruje pozostałe. Światło jest tam rodzajem osądu — ono decyduje, kto jest widoczny. Na tej decyzji opiera się całe dzieło.
Rembrandt użył chiaroscuro inaczej. U niego światło nie jest dramatyczne, tylko ciepłe, pulsujące, prawie organiczne. Autoportrety Rembrandta z lat sześćdziesiątych — twarz wydobyta z mrocznego tła przez subtelne, zmienne światło — są jednym ze szczytów tego, co technika może zrobić.
W fotografii odpowiednikiem chiaroscuro jest światło niskiego klucza — fotografie, w których większość kadru jest ciemna, a rozświetlone są tylko fragmenty. Klasyczna fotografia portretowa Yousufa Karsha wykorzystuje tę samą logikę. Chiaroscuro nigdy nie przestało być użyteczne. Zmienia się medium — zasada trwa.